4 พฤติกรรมเสี่ยง “โรคผิวหนัง” ที่คุณไม่ควรมองข้าม

หากพูดถึงโรคผิวหนัง บางคนอาจคิดว่า เกิดจากการติดเชื้อหรือพันธุกรรมเท่านั้น แต่หลายครั้งกลุ่มอาการนี้เกิดได้จากพฤติกรรมที่เราทำโดยไม่รู้ตัวในชีวิตประจำวัน ส่งผลให้เกราะป้องกันผิวอ่อนแอลง เสี่ยงต่อโรคผิวหนังต่าง ๆ โดยเฉพาะในสภาพอากาศและมลภาวะในประเทศไทยที่ทั้งร้อนและมีฝุ่นมาก ทำให้ผิวยิ่งถูกกระตุ้นรุนแรง

บทความนี้ศิริราชบำรุงเวช จะพาทุกคนมารับรู้พร้อมกันว่า พฤติกรรมบางอย่างที่เราเผลอทำ จนอาจเสี่ยงเป็นโรคผิวหนัง พร้อมเข้าใจกลไกการทำงานของผิว และวิธีดูแลผิวอย่างไรให้แข็งแรง พร้อมรับมือปัญหาห่างไกลโรคร้าย

ทำไมเกราะป้องกันผิวถึงเป็นด่านต้านโรคผิวหนัง ?

ก่อนจะไปดูพฤติกรรมเสี่ยง เรามาทำความรู้จักเกราะป้องกันผิว (Skin Barrier) คือ ผิวหนังชั้นนอกสุด เกิดการเรียงตัวเป็นชั้น ๆ ของเซลล์ผิวและกลุ่มไขมันแทรกระหว่างเซลล์ เปรียบเสมือนกำแพงคอยปกป้องร่างกายจากสิ่งแปลกปลอม (เชื้อโรค แบคทีเรีย ความร้อน และมลภาวะในอากาศ) ซึ่งหากเกราะป้องกันผิวแข็งแรงโอกาสที่จะเกิดโรคผิวหนังก็มีน้อยลงมาก

เกราะป้องกันผิวทำหน้าที่อะไร?

• กักเก็บความชุ่มชื้น : ป้องกันการสูญเสียน้ำหรือความชื้นออกจากผิว ให้ผิวอิ่มน้ำไม่แห้งกร้าน

• ปกป้องมลภาวะ : ป้องกันผิวจากฝุ่น PM 2.5 สารเคมี และเชื้อโรคไม่ให้เข้าสู่ชั้นผิวด้านใน

• ลดการระคายเคือง : เป็นกันชนลดแรงปะทะและการกระแทกเสียดสี ที่อาจทำให้ผิวอักเสบ

• ป้องกันรังสียูวี : ลดความเสียหายและลดความเสี่ยงปัญหาผิวหนังต่าง ๆ จากรังสี UV ในแสงแดด เช่น ผิวไหม้แดด ผิวไหม้แดด เกิดริ้วรอย อาจร้ายแรงไปถึงมะเร็งผิวหนัง

• รักษาสมดุลผิว : ควบคุมค่า pH ของผิวให้เหมาะสม เพื่อยับยั้งการเติบโตของแบคทีเรีย

สัญญาณแบบไหนบอกว่าเกราะป้องกันผิวอ่อนแอลง ?

เมื่อเกราะป้องกันแรกแตก ร่างกายจะส่งสัญญาณเตือนที่เสี่ยงโรคผิวหนัง ดังนี้

• ผิวแห้ง ลอกเป็นขุย : เพราะเกราะป้องกันอ่อนแอ ไม่สามารถเก็บรักษาความชุ่มชื้นไว้

• ระคายเคืองง่าย : มีอาการแดง คัน หรือแสบ เมื่อได้รับการสัมผัสเพียงเล็กน้อย

• เกิดสิวอักเสบง่าย : เชื้อโรคหรือฝุ่นขนาดเล็กแทรกรูขุมขนง่ายขึ้น

• ผิวเริ่มหมองคล้ำ : การผลัดเซลล์ผิวผิดปกติ ผิวดูไม่สดใส

นอกจากนั้น ผลิตภัณฑ์ดูแลผิวที่มีส่วนผสมรุนแรง สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงบ่อย และพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ล้วนเป็นปัจจัยกระตุ้นโรคผิวหนังได้เช่นกัน

พฤติกรรมแบบไหนเสี่ยงเป็นโรคผิวหนัง?

มาเช็กกันดูว่าพฤติกรรมเสี่ยงไหนที่คุณเผลอหรือทำเป็นประจำ และอาจกำลังทำร้ายผิว เปิดประตูเชิญให้โรคผิวหนัง เข้ามาเยี่ยมโดยไม่รู้ตัว

1. การพักผ่อน

• นอนดึกเป็นประจำ : เมื่อร่างกายพักผ่อนไม่พอ จะกระตุ้นสารคอร์ติซอล (Cortisol) ทำให้เกิดการอักเสบภายใน ภูมิคุ้มกันตก ผิวขาดความชุ่มชื้น เกราะป้องกันผิวอ่อนแอ เสี่ยงโรคผิวหนัง เช่น เซ็บเดิร์ม หรือผื่นภูมิแพ้

• เปิดแอร์ตลอดคืน : ทำให้ผิวแห้ง เพราะความชื้นลดลง เสี่ยงเกิดปัญหาผิวโดยไม่รู้ตัว เช่น ผิวหนังอักเสบ ผื่นคัน รวมถึงผิวแพ้ง่ายจากฝุ่นและเชื้อโรคจากลมแอร์

• ที่นอนไม่สะอาด : ปลอกหมอน ผ้าปู และผ้าห่ม แหล่งรวมไรฝุ่น เชื้อโรค และคราบเหงื่อ ตัวการสำคัญของการเกิดโรคผิวหนัง อย่างสิวที่หลัง ผื่นคันแดงตามข้อพับ ดังนั้น ควรซักเครื่องนอนอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง

2. อาบน้ำแบบผิดวิธี

• ไม่อาบน้ำก่อนนอน : คราบเหงื่อ เครื่องสำอาง และฝุ่นควันที่สะสมตามร่างกายมาทั้งวัน หากทิ้งไว้ข้ามคืนอาจอุดตันรูขุมขนจนเกิดสิวและกลายเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรคต่าง ๆ เสี่ยงเป็นโรคผิวหนังอักเสบและติดเชื้อ

• ขัดผิวบ่อยและขัดแรง : การสครับผิวทุกวันสามารถทำลายน้ำมันและเซลล์ผิวดี ทำให้ผิวบางลงระคายเคืองง่าย และไวต่อแสง ต้นเหตุที่นำไปสู่โรคผิวหนังมากมาย

3. สวมเสื้อผ้าหนา ไม่ระบายอากาศ

เสื้อผ้าและรองเท้าที่คับแน่นเกินไปหรือมีเนื้อผ้าหนาระบายความร้อนช้า อาจทำให้เกิดการอับชื้นตรงข้อพับและในร่มผ้า จนกลายเป็นแหล่งสะสมเชื้อราในที่สุด เสี่ยงต่อการเป็นโรคผิวหนังจากเชื้อรา เช่น กลาก เกลื้อน หรือสังคัง เป็นต้น

4. ชอบว่ายน้ำในทะเลหรือสระว่ายน้ำ

ตามแหล่งน้ำไม่ว่าจะ สระว่ายน้ำ ทะเล แม่น้ำ หรือตามธรรมชาติ ล้วนมีความเสี่ยงโดยตรงกับผิว เพราะในแหล่งน้ำเหล่านั้น มักมีสิ่งแปลกปลอมสะสมที่อาจก่อให้เกิดโรคผิวหนังถึงขั้นติดเชื้อรุนแรงได้

• การติดเชื้อแบคทีเรีย Mycobacterium Marinum : มักพบในสระว่ายน้ำที่ไม่ค่อยทำความสะอาด ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อ เกิดตุ่มหนองตามผิวหนัง

• โรคหูดข้าวสุก : เป็นโรคผิวหนังที่เกิดจากเชื้อไวรัส ติดต่อได้จากการสัมผัสสิ่งของที่ใช้ร่วมกัน เช่น ผ้าเช็ดหน้าเช็ดตัว หรือเครื่องเล่นในสระน้ำหรือติดเชื้อจากแผลเล็ก ๆ ขณะที่ว่ายน้ำ

5 วิธีป้องกันโรคผิวหนัง สร้างผิวมีสุขภาพดี

เมื่อรู้ว่าพฤติกรรมใดเสี่ยง ขั้นต่อมาคือการป้องกันผิวอย่างถูกวิธี เพื่อไม่ให้เป็นโรคผิวหนังเรื้อรัง โดยมี 5 วิธีง่าย ๆ ที่ทุกคนควรทำ

1. ใช้ผลิตภัณฑ์อาบน้ำที่อ่อนโยน : เลือกสบู่หรือครีมอาบน้ำที่ไม่ทำร้ายผิว และอาบน้ำอย่างน้อย 1-2 ครั้ง/วัน

2. เลี่ยงอาบน้ำอุ่นหรือร้อนจัด : เพื่อรักษาความชุ่มชื้นและน้ำมันบนผิว ควรเลี่ยงการอาบน้ำอุ่นจัดหรือร้อน และทาครีมบำรุงผิวหลังอาบน้ำ

3. พักผ่อน จัดการความเครียด : นอนให้พออย่างน้อย 6-8 ชั่วโมง เพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานเป็นปกติและเกิดการซ่อมแซมส่วนต่าง ๆ ในร่างกาย

4. ทากันแดดสม่ำเสมอ : ครีมกันแดดจะช่วยป้องกันรังสี UV ไม่ให้ทำลายและกระตุ้นโรคผิวหนังจากแสงแดด

5. รักษาสุขอนามัยส่วนบุคคล : อาบน้ำทำความสะอาดหลังทำกิจกรรมที่มีเหงื่อ ซักผ้าปูที่นอนเป็นประจำ งดใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกัน เพื่อลดความเสี่ยงโรคผิวหนัง

สรุป : ปรับพฤติกรรมวันนี้ เพื่อผิวสุขภาพดีป้องกันโรคผิวหนัง

สรุปแล้ว “โรคผิวหนัง” ส่วนใหญ่เกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่เราอาจละเลยไม่สนใจ ถ้าคุณอยากมีสุขภาพผิวและร่างกายที่แข็งแรง เริ่มเปลี่ยนแปลงตนเองตั้งแต่วันนี้ ไม่ว่าจะเป็นการพักผ่อน อาบน้ำให้ถูกวิธี เลือกใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลผิวที่อ่อนโยนกับผิว และใส่ใจสุขอนามัยมากขึ้น เพื่อฟื้นฟูเกราะป้องกันผิวให้พร้อมเผชิญมลภาวะและสภาพอากาศได้โดยไม่ต้องกังวลเรื่องโรคผิวหนังกวนใจอีกต่อไป