ปวดกล้ามเนื้อและก้อนเนื้อใต้ผิวหนัง กดแล้วเจ็บแบบไหนต้องไปพบแพทย์?

ขณะที่กำลังอ่านบทความนี้ บางคนอาจจะกำลังใช้นิ้วกดจุดที่ปวดตามร่างกายอยู่ใช่ไหม? อาการกดแล้วเจ็บตามกล้ามเนื้อเป็นเรื่องที่ใคร ๆ ก็เป็นกันได้ โดยเฉพาะในวัยทำงานที่ใช้ร่างกายหนักเป็นประจำ หรือในกลุ่มคนที่ออกกำลังกาย แต่ความรู้สึกเจ็บแปลบหรือตึงรั้งนั้น ส่วนใหญ่มักจะมีความแตกต่างกันอยู่บ้าง

บางครั้งอาการกดแล้วเจ็บตามตัวอาจเป็นเพียงกล้ามเนื้อที่อ่อนล้าและสามารถฟื้นตัวเองได้ แต่เมื่อคลำไปเจอก้อนแข็งใต้ผิวหนัง มีอาการเจ็บ อาจเป็นสัญญาณอันตราย ศิริราชบำรุงเวชจะช่วยให้คุณแยกแยะให้ชัดเจนว่า อาการที่คุณกำลังเผชิญอยู่สามารถดูแลตัวเองเบื้องต้นได้ หรือถึงเวลาที่ต้องรีบไปพบแพทย์กันแน่?

Highlight

• อาการกดแล้วเจ็บจากกล้ามเนื้อมักเกิดหลังใช้งานร่างกายหนัก มีจุดกดเจ็บและตึงรั้งชัดเจน อาการจะค่อย ๆ ดีขึ้นและหายได้เองภายใน 4-10 วัน หากได้รับการพักฟื้นอย่างเหมาะสม

• กดแล้วเจ็บจากก้อนเนื้อใต้ผิวหนัง อาจเป็นได้ตั้งแต่ก้อนไขมัน ถุงน้ำ ฝีติดเชื้อ หรือเนื้อร้าย ซึ่งก้อนเหล่านี้ไม่สามารถยุบหรือหายไปได้เอง และต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาโดยแพทย์เท่านั้น

• หากเป็นการปวดกล้ามเนื้อจากการอักเสบ ให้เน้นการพักการใช้งานและประคบเย็นในช่วง 24-48 ชั่วโมงแรก โดยหลังจากอาการทุเลาลงแล้ว ให้ยืดเหยียดเบา ๆ และใช้สเปรย์บรรเทาอาการปวด

แยกให้ออก อาการกดแล้วเจ็บจากกล้ามเนื้อหรือก้อนเนื้อกันแน่?

จุดที่หลายคนมักสับสนและกังวลใจคือความแตกต่างระหว่าง การเจ็บปวดจากก้อนเนื้อที่ผิดปกติและการเจ็บจากการอักเสบของกล้ามเนื้อ ซึ่งในทางเวชศาสตร์ฟื้นฟู สามารถแยกแยะความแตกต่างเบื้องต้นได้ดังนี้

1. อาการกดแล้วเจ็บจากกล้ามเนื้อ (Muscle Pain)

อาการปวดกล้ามเนื้อหลังออกกำลังกาย หรือ DOMS (Delayed Onset Muscle Soreness) เป็นอาการที่กล้ามเนื้อรู้สึกตึง บวม เกร็งแข็ง ร่วมกับมีจุดกดเจ็บ ออกแรงได้น้อยลง และเคลื่อนไหวลำบาก มักเกิดขึ้นหลังทำกิจกรรมที่กล้ามเนื้อไม่คุ้นเคยหรือออกกำลังกายหนักกว่าปกติ เช่น เดินลงเขา ลงบันไดเยอะ ๆ หรือถือของหนักเป็นเวลานาน

• ลักษณะอาการ: รู้สึกกล้ามเนื้อแข็งเกร็งและตึง มีจุดกดเจ็บชัดเจน ออกแรงได้น้อย และเคลื่อนไหวได้ลำบาก เช่น ยกแขนไม่สุด ก้มไม่ลง

• ระยะเวลาของอาการ: อาการจะไม่เกิดขึ้นทันทีหลังจากออกกำลังกาย แต่มักจะเริ่มปวดหลังจากนั้น 8-12 ชั่วโมง และในช่วง 24-48 ชั่วโมงแรก กล้ามเนื้อจะเกร็งและตึงบวมมากที่สุด รู้สึกอ่อนแรง อาการจะคงอยู่ประมาณ 4-7 วัน และจะค่อย ๆ กลับมามีแรงปกติ ความบวมตึงจะค่อย ๆ หายไปเองภายใน 10 วัน

2. อาการกดแล้วเจ็บจากก้อนเนื้อ หรือการอักเสบใต้ผิวหนัง

อีกหนึ่งความผิดปกติในร่างกายที่ทำเอาหลายคนสับสนคือ เมื่อลูบคลำผิวหนังของตัวเองแล้วสะดุดเข้ากับก้อนบางอย่าง ซึ่งหากกดแล้วเจ็บ หรือก้อนใต้ผิวหนังกดแล้วไม่เจ็บ ย่อมสร้างความกังวลใจว่าจะเป็นเนื้อร้ายหรือไม่ แต่ที่จริงแล้วก้อนเนื้อมีความเป็นไปได้หลายอย่าง ทั้งนี้การวินิจฉัยควรทำโดยแพทย์โดยตรงเท่านั้น โดยมีความเป็นไปได้ ดังนี้

• เนื้องอกไขมัน (Lipoma): เป็นเนื้องอกของเซลล์ไขมัน ส่วนใหญ่มักจะกดแล้วไม่เจ็บ และจะเกิดบริเวณผิวหนังและชั้นกล้ามเนื้อ เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง ไม่ใช่มะเร็งและไม่แพร่กระจาย มีลักษณะเป็นก้อนไขมันมีเปลือกหุ้ม สามารถเกิดขึ้นได้ทั่วร่างกาย ส่วนใหญ่มีขนาดไม่เกิน 2 นิ้ว

• ซีสต์หรือถุงไขมันใต้ผิวหนัง (Sebaceous Cyst): เกิดจากการอุดตันของต่อมไขมันใต้ผิวหนัง โดยก้อนจะค่อย ๆ โตขึ้นใต้ผิวหนัง มีหลายขนาด ตั้งแต่ระดับมิลลิเมตรถึงหลายเซนติเมตร แต่ไม่เป็นอันตรายและไม่ใช่มะเร็ง ก้อนสามารถขยับได้เล็กน้อย เกิดขึ้นได้ทั้งหลัง หน้าอก ลำคอ และศีรษะ

• ฝี (Abscess): คือตุ่มหนองที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ทำให้เกิดการอักเสบและมีหนองสะสมอยู่ใต้ผิวหนัง ผู้ป่วยมักมีอาการบวม แดง และกดแล้วรู้สึกเจ็บปวด ฝีสามารถเกิดขึ้นได้ที่หลายบริเวณบนร่างกาย แต่พบบ่อยในจุดที่มีเหงื่อออกมากหรือเกิดการเสียดสีบ่อย เช่น ใบหน้า คอ หลัง รักแร้ ขาหนีบ และก้น

• มะเร็งเนื้อเยื่ออ่อน (Soft Tissue Sarcoma): เป็นมะเร็งที่เกิดขึ้นในกลุ่มอวัยวะเนื้อเยื่ออ่อนที่เชื่อมต่อส่วนต่าง ๆ เช่น กล้ามเนื้อ ไขมัน เส้นเอ็น เส้นเลือด เส้นประสาท เป็นต้น เกิดขึ้นได้ในหลายตำแหน่งของร่างกาย พบได้บ่อยคือ แขน ขา ลำตัว ศีรษะ และ ลำคอ

วิธีรับมือกับอาการกดแล้วเจ็บจากกล้ามเนื้อเบื้องต้นด้วยตัวเอง

หากประเมินแล้วว่า อาการกดแล้วเจ็บตามร่างกายที่เป็น มีสาเหตุมาจากการใช้กล้ามเนื้อที่หนักเกินไป สามารถดูแลตัวเองเบื้องต้นได้ ดังนี้

1. หลีกเลี่ยงหรือระวังการใช้งานกล้ามเนื้อบริเวณที่บาดเจ็บ ไม่ฝืนออกแรงซ้ำ ๆ

2. ภายหลังจากการบาดเจ็บในช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกที่มีอาการอักเสบ ให้ใช้แผ่นประคบเย็น หรือถุงใส่น้ำแข็งประคบประมาณครั้งละ 15-20 นาที วันละ 2-3 ครั้ง เพื่อลดอาการบวมและให้หลอดเลือดหดตัว

3. ยืดเหยียดกล้ามเนื้ออย่างเบา ๆ เพื่อลดการเกร็งตัวและเพิ่มการไหลเวียนเลือด

4. ใช้สเปรย์บรรเทาอาการปวดที่มีส่วนผสมของเมนทอล (Menthol) ฉีดพ่นและนวดเบา ๆ บริเวณที่ปวด วันละ 2-3 ครั้ง เพื่อช่วยลดอาการปวดเฉพาะจุด

วิธีป้องกันอาการปวดกล้ามเนื้อในอนาคต

1. ยืดกล้ามเนื้อทั้งก่อนและหลังออกกำลังกายทุกครั้ง

2. Warm-up ประมาณ 5-10 นาที ด้วยการเดินหรือวิ่งเหยาะเบา ๆ ก่อนเริ่มออกกำลังกายหนัก

3. เริ่มออกกำลังกายอย่างช้า ๆ แล้วค่อย ๆ เพิ่มความหนักทีละน้อย

4. ฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้ออย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดอาการปวดในอนาคต

กดแล้วเจ็บจากก้อนเนื้อต้องทำยังไงดี?

สำหรับผู้ที่พบว่าตัวเองมีก้อนแข็งใต้ผิวหนัง กดแล้วเจ็บ และไม่แน่ใจว่าเป็นอันตรายหรือไม่ หากมีสัญญาณอันตรายดังต่อไปนี้ ควรรีบไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด

1. ก้อนเนื้อหรือก้อนไขมันมีขนาดโตขึ้นอย่างรวดเร็วผิดสังเกต

2. พบก้อนแข็งในบริเวณที่เสี่ยง เช่น คอ รักแร้ หรือเต้านม

3. มีอาการอักเสบชัดเจน คือ ปวด บวม แดง และร้อนบริเวณก้อน

4. มีหนองหรือเลือดไหลออกจากก้อนไขมัน/ก้อนเนื้อ หรือมีแผลเปิดเกิดขึ้นบริเวณก้อน

5. มีก้อนใต้ผิวหนังเพิ่มขึ้นใหม่ หรือกลับมาเป็นซ้ำหลังจากที่เคยผ่าตัดออกไปแล้ว

หากมีอาการดังกล่าวควรเข้าสู่กระบวนการวินิจฉัยโดยแพทย์และทำการรักษาตามอาการต่อไป

สรุป: อย่ามองข้ามอาการกดแล้วเจ็บ สังเกตให้ชัวร์ เพื่อการรักษาที่ตรงจุด

อาการกดแล้วเจ็บไม่ว่าจะเกิดจากกล้ามเนื้อตึงจากการใช้งานหนัก หรือการพบก้อนแข็งใต้ผิวหนัง ล้วนเป็นสัญญาณที่ร่างกายพยายามสื่อสารให้เราหันกลับมาดูแลตัวเอง สำหรับอาการปวดกล้ามเนื้อ การพักผ่อนและทำกายภาพบำบัดเบื้องต้นมักตอบโจทย์ได้ดี แต่หากคลำเจอก้อนเนื้อที่ไม่คุ้นเคย อย่าปล่อยผ่าน ควรเข้าพบแพทย์และรักษาอาการต่อไป เพื่อให้อาการกดเจ็บทุเลาลง